07/12/15

Venetzuela, sa derruta eletorale nche ponet a banda su bisu sotzialista bolivarianu

de Màuru Piredda

Deretos lìberos. Url imàgine

Chávez bincheit is eletziones pro sa prima bia su 6 de nadale de su 1998 cun su Mvr (su Movimentu de sa de chimbe repùblicas) e, a pustis de su giuramentu suo, propongeit una mudada a sa Costitutzione. S'80% de is venetzuelanos, istracos de guvernos padronales, susteneint is propostas de su presidente issoro: atentzione prus manna a is deretos umanos; mesuras pro nche barigare sa democratzia rapresentativa conca a sa "participativa y protagònica"; referendum revocatòriu pro cale si siat càrriga istitutzionale (che a su "recall" in Califòrnia, chi però no est un'istadu soberanu).

E Chávez, in prus de is eletziones (2000, 2006, 2012), bincheit finamentas contra a chie nche ddu boliat ghetare a terra a metade de mandadu pro mèdiu de s'istitutu de sa democràtzia direta chertu dae issu etotu. Ma nemmancu su golpe ghiadu dae sa confindùstria venetzuelana, dae s'opositzione "democràtica", dae sa Crèsia e dae sos mèdios privados (in su mese de abrile de su 2002), nche ddu bortuleit.

In is mandados suos, Chávez aiat aprontadu unas cantas mesuras progressistas: reforma agrària, amparu de s'ambiente, de s'istrutzione e de su deretu a sa domo, deretos laborales prus ampros pro is operajos, natzionalizatziones de is setores privatizados in is annos antepostos, sustennu a su mediativismu comunitàriu. Totu custu (cosa bona e mala in su matessi tempus) cun su dinare de su petròliu.

Ma su sotzialismu sighiat a èssere una punna ebbia ca abarreit ritza s'istrutura istatale de sa repùblica betza nointamen sa costitutzione bolivariana (guvernadores locales chi pargeint amministrende unas cantas "vandeas", aparatu politziescu semper in prima lìnia in sa repressione de is movimentos sotziales e de is traballadores, corrutzione belle in totue), ma finamentas s'istrutura econòmica chi lassaiat campu lìberu a is sabotatores de su protzessu inghitzadu.

Abarradu a metade fintzas su progetu de su sotzialismu internatzionale. Chávez in su 2007 fateit nàschere su Partidu sotzialista unificadu e propongeit una Internatzionale noa, sa de chimbe (a pustis de sa de tres de Lenin e de sa de bator de Trotsky). Beru chi non ddoe at àpidu una risposta dèghida dae banda is partidos sotzialistas e comunistas peri su mundu (a comintzare dae su sèberu de su Pt brasilianu). Ma est beru finamentas chi Chávez at interpretadu s'internatzionalismu comente una alleàntzia de istados incruende·nche s'Iran de Ahmadinejad, sa Lìbia de Gheddafi e àteros cunsiderados "anti-imperialistas".

Eredidade grae pro Maduro, chi renesseit a bìnchere petzi is eletziones de s'abrile de su 2013 contra a Capriles Radonsky, s'abogadu chi durante su golpe assachiet, cun àtere, s'ambassiada cubana sena subire peruna cundenna dae sa "ditadura chavista".

Un'era noa s'aberit. Su chavismu imoe nch'est in s'opositzione. At a èssere a tretu de defensare is conchistas de custos annos? A bìdere istemus